Temper kodu, alüminyumun hangi ısıl ya da mekanik işlemden geçtiğini gösterir: harf ana durumu (F, O, H, T), rakamlar işlemin türünü belirtir. T6, çözeltiye alınıp yapay yaşlandırılmış, sertleştirilmiş durumdur. 6061-T6 için akma dayanımı EN 755-2'ye göre en az 240 MPa'dır. 51, 510, 511 gibi son rakamlar gerilme giderme işlemini anlatır.
Temper kodu nasıl okunur
Kod, bir harf ve gerekirse rakamlardan oluşur. Harf ana durumu verir: F üretildiği gibi, O tavlanmış, H soğuk işlemle pekleşmiş (yalnız ısıl işlemle sertleşmeyen kalitelerde), T ısıl işlemle kararlı hale getirilmiş (yalnız ısıl işlemle sertleşen kalitelerde). T'den sonraki rakam işlem dizisini, sonraki rakamlar gerilme giderme gibi ek işlemleri belirtir. Kodların sistemi EN 515'te tanımlıdır.
Bir ürünün tam adı kalite ve temperden oluşur: 6061-T6, 7075-T6511, 5083-H112.
Yaygın temper kodları
| Kod | Anlamı | Ekstrüde çubuk satırı yayında olan kaliteler |
|---|---|---|
| F | Üretildiği gibi. Mekanik sınırı garanti edilmez; EN 755-2'de değerleri yalnız bilgi amaçlıdır. | 1050, 3003, 5052, 5083, 5754 |
| O / H111 | O: tavlanmış, en yumuşak durum. H111: tavlamadan sonra düzeltme ya da germe sırasında hafif pekleşme almış. Değerler üst sınırdır (en çok). | 2014, 2017A, 2024, 3003, 5052, 5083, 5754, 6061 |
| H112 | Sıcak şekillendirmeden gelen hafif pekleşme; mekanik alt sınırlar tanımlıdır. | 1050, 3003, 5052, 5083, 5754 |
| T3 | Çözeltiye alma, soğuk işlem ve doğal yaşlandırma. | 2024 |
| T4 | Çözeltiye alma ve doğal yaşlandırma (oda sıcaklığında). T6'ya göre daha düşük mukavemet, daha yüksek uzama. | 2007, 2011, 2014, 2017A, 2030, 6060, 6061, 6063, 6082 |
| T5 | Sıcak şekillendirmeden (ekstrüzyon) soğutma ve yapay yaşlandırma. | 6060, 6063 |
| T6 | Çözeltiye alma ve yapay yaşlandırma (yüksek sıcaklıkta tutma). Sertleştirilmiş durum. | 2011, 2014, 6060, 6061, 6063, 6082, 7020, 7022, 7075 |
| T66 | 6xxx kalitelerinde T6'dan daha yüksek mekanik değer; özel süreç kontrolüyle elde edilir. | 6060, 6063 |
| T73 | Çözeltiye alma ve aşırı yaşlandırma; gerilmeli korozyon çatlamasına direnç için seçilir. | 7075 |
| T8 | Çözeltiye alma, soğuk işlem ve yapay yaşlandırma. | 2024 |
Tablo, bu sitede ekstrüde çubuk için EN 755-2 satırı yayımlanan kaliteleri gösterir. Levha değerleri (EN 485-2) ayrı satırdır ve kalite sayfasında ayrıca etiketlenir.
51, 510 ve 511 ekleri
Bu ekler, ekstrüzyon sonrası gerilme giderme (halk arasında gerilim giderme) işlemini gösterir.
| Ek | Anlamı | Hangi üründe | Örnek |
|---|---|---|---|
| 51 | Germe ile gerilme giderme; sonrasında doğrultma yok | Levha, plaka | T651 = T6 + 51 |
| 510 | Germe ile gerilme giderme; sonrasında doğrultma yok | Ekstrüde çubuk, profil, boru | T6510 = T6 + 510 |
| 511 | 510 gibi; standart toleransa uymak için hafif doğrultmaya izin var | Ekstrüde çubuk, profil, boru | T6511 = T6 + 511 |
Temper değerleri nasıl okunur
- Min. ve maks. T temperlerinde standart alt sınır (Rp0,2 ve Rm "en az") verir. O/H111 gibi yumuşak temperlerde üst sınır ("en çok") verir.
- Kesit önemlidir. Aynı temperde minimum değer kesite göre değişir; kesit aralığı her satırda yazılıdır.
- Rp0,2 akma dayanımı, Rm çekme dayanımı, A kopma uzamasıdır. Birimler MPa ve %.
| Kalite ve temper | Kesit D,S (mm) | Rp0,2 (MPa) | Rm (MPa) | A min. (%) |
|---|---|---|---|---|
| 6061-O/H111 | ≤ 200 | en çok 110 | en çok 150 | 16 |
| 6061-T4 | ≤ 200 | en az 110 | en az 180 | 15 |
| 6061-T6 | ≤ 200 | en az 240 | en az 260 | 8 |
| 6082-T4 | ≤ 200 | en az 110 | en az 205 | 14 |
| 6082-T6 | 20–150 | en az 260 | en az 310 | 8 |
| 7075-T6 / T6510 / T6511 | ≤ 25 | en az 480 | en az 540 | 7 |
Aynı kalitenin tüm temperlerini yan yana görmek için kalite sayfasındaki mekanik tabloya bakın: 6061 alüminyum · 6082 alüminyum · 7075 alüminyum. İki kaliteyi temper bazında kıyaslamak için: 6061 ile 6082 · 6061 ile 7075.
Sık sorulan sorular
6061 T6 ne demek?
6061-T6, 6061 alaşımının çözeltiye alınıp yapay yaşlandırmayla sertleştirilmiş halidir. EN 755-2'ye göre D,S ≤ 200 mm çubukta Rp0,2 en az 240 MPa, Rm en az 260 MPa, uzama en az %8'dir. Diğer kodlar "Yaygın temper kodları" tablosundadır.
T651 ne anlama gelir?
T651, T6 durumuna ek olarak germe ile gerilme giderme uygulandığını (51) gösterir. Levha ve plakada kullanılır; işleme sırasında çarpılmayı ve ölçü sapmasını azaltır. Ekstrüde çubuk ve profilde karşılığı T6510 ve T6511'dir. 7075'in ekstrüde çubuk satırı T6/T6510/T6511 olarak yayımlanır: 25 mm'ye kadar Rp0,2 en az 480 MPa.
T6511 ile T6510 arasındaki fark nedir?
İkisinde de germe ile gerilme giderme yapılır. T6510'da germeden sonra doğrultma yapılmaz; T6511'de standart toleranslara uymak için hafif doğrultmaya izin verilir.
O temper ne demek?
O, tavlanmış, en yumuşak durumdur; en düşük mukavemet ve en yüksek şekillendirilebilirlik bu temperdedir. Ekstrüde çubuk standardında O için alt sınır değil üst sınır yazılır: 6061-O/H111'de Rp0,2 en çok 110 MPa, Rm en çok 150 MPa.
T4 ile T6 farkı nedir?
T4: çözeltiye alma + doğal yaşlandırma; T6: çözeltiye alma + yapay yaşlandırma. T6 daha yüksek akma ve çekme dayanımı verir, T4 daha yüksek uzama. 6061'de akma minimumu T4'te 110, T6'da 240 MPa; uzama minimumu %15 ve %8.